System wałów słowiańskich na szczycie wzgórza z VII wieku (Gródek k. Przysuchy) foto: tu.andy.at
W VII wieku grupa prawdopodobnie Sandomierzan rozpoczęła budowę sanktuarium w Gródku Leśnym k/Przysuchy. Składało się ono z systemu wałów na szczycie wzgórza, między którymi znajdowały się kamienne głazy
o tajemniczych formach, ociosanych na kształt ludzi i zwierząt. Prawdopodobnie najważniejsze obrzędy odbywały się w tzw. międzywale. Stały tam ogromne głazy – menhiry, do których się modlono. Według badaczy „Gródek Leśny” był świątynią zbudowaną ku czci boga Słońca i bóstw rolniczych, w której odbywały się obchody świąt związanych z odradzaniem się sił przyrody. Na zboczu wzniesienia archeolodzy odkryli półkę skalną, na której palono gigantyczne ogniska. Wraz z przyjęciem chrztu przez Mieszka I w 966 r., kulty pogańskie zaczęły ustępować miejsca religii chrześcijańskiej. Możnowładcy rozpoczęli fundowanie kaplic i kościołów w miejscach najstarszego osadnictwa.
Około IV w po Chr. do buddyzmu przeniknęły wpływy tantryzmu odznaczającego się ezoteryzmem i mistycyzmem. Istotą tantryzmu było wprowadzenie pierwiastka żeńskiego, zarówno do hinduizmu (siaktyzm) jak i do buddyzmu, w którym pojawiają się bóstwa żeńskie, jak bogini Pradżniaparamita, Wadżrajogini, Wadżrawarahi, Tara lub “podniebne wędrowniczki” dakinie. Buddyzm tantryczny zwany popularnie wadżrajaną, co znaczy dosłownie “wóz diamentowy” (ukryte jego znaczenie brzmi: “wóz gromu”), rozwinął się początkowo w Bengalu, Assamie i Kaszmirze, później jednak nastąpił dalszy jego rozwój w Nepalu, Tybecie, skąd rozpowszechnił się do Chin i Mongolii. Podstawowym tekstem wadżrajany była Guhjasamadża-tantra, przypisywana Asandze, jednemu z twórców szkoły jogaczary. Tradycja uważa również Nagardżunę za prekursora “wozu gromu”, chociaż nie musi to być ten sam Nagardżuna, który stworzył szkołę środkową madhjamaka. Innym tekstem wadżrajany jest Kalaczakra-tantra (X w.), której autorstwo przypisuje się królowi Szuczuńdrze z mitycznej krainy Szambhali.
