Po fikołkach intelektualnych i propagandowych uniwersyteckich specjalistów genetyki archeologicznej z Polski i Niemiec opierających swoje teorie wyłącznie na badaniu kopalnego DNA, a więc poważnie upośledzonych masywnym wykluczeniem całej ludności poddającej się ciałopaleniu w Europie Środkowej (Sercu Świata), warto przeczytać podsumowanie ustaleń genetyki genealogicznej opartej na badaniu współczesnych populacji w Europie.
Jest to obraz o wiele bardziej pewny i nie rozumiem dlaczego prawie wszyscy komentatorzy zajmujący się etnogenezą Słowian koncentrują się z taką pasją i emocjonalnie omawiają oraz reagują na badania kopalnego DNA, pomijając zupełnie przeciwny biegun Genetyki Genealogicznej, który mówi przecież o wiele więcej i pełniej, bo chociażby nie wyklucza z wyników tejże ciałopalnej ludności, której genetyka archeologiczna zbadać nie może.
Podsumowanie stanu wiedzy z tej dziedziny, jednak w nawiązaniu i z uwzględnieniem badań kopalnego DNA, jest u księdza Pietrzaka w miarę aktualne bo pochodzi z kwietnia roku 2024. Jest to dużo bardziej pełny i obiektywny oraz rzeczywistości dziejowej niż te, które nam podsuwa Internet sterowany przez SYSTEM.
[Chociaż ksiądz Stanisław Pietrzak od pewnego momentu próbując odseparować się od krzykliwego nacjonalizmu (i jego ewentualnych faszyzujących skutków), także uległ poprawności politycznej kosztem rzetelności naukowej i obiektywności opisu tejże rzeczywistości, to jego odchylenie od prawdy jest nieznaczne vs odchyleniu propagandowemu Mediów Systemu i ich politycznych oraz ideologicznych internetowych odprysków rozsiewanych po Mediach Społecznościowych / Społecznych.]
1) z trzech praojczyzn genetycznych klastrów Bałtosłowian, Indoeuropejczyków i Staroeuropejczyków’
2) w genetycznych rodach ojcowskich R1a i archeologicznych kulturach postsznurowej (Ch-V), mierzanowickiej, trzcinieckiej, łużyckiej i pomorskiej
Wstęp
Próbne doświadczenia grupy amatorów genealogii genetycznej
Uwaga. Amator (od łac. amo – miłować) to miłośnik zaangażowany w poszukiwanie solidnej wiedzy, nauki i tworzenia i to niezależnie od posiadanych dyplomów; w USA nazywany jest citizen scientist; więc nie należy łączyć amatorów z amatorszczyzną, jaką się niekiedy obserwuje nawet u niektórych utytułowanych akademików.
Trzy próbne genomy dla Polski – jakby prorocze.
Otóż przed laty grupa amatorów genealogii genetycznej próbowała odkryć jakiś genom człowieka z regionów Polski, który byłby wyraźnie ojcowskim dla większości ludzi naszego kraju. Takiego nie znaleziono. Wybijały się jednak, niektóre, których ślady znajdują się dziś w genomach zwłaszcza Polaków. Przede wszystkim dwa genomy z epoki późnego brązu (zob. obok w tabelce). Pierwszy to genom człowieka z Turlojiske na pograniczu Litwy z Polską (Allentoft 2015; symbol RISE598, haplogrupa R1a), którego komponenty (składniki) ujawniają się w genomach większości Polaków, głównie w północno-wschodniej Polsce, Drugi to genom człowieka z Ludas (Węgry) z kultury Kyjatice na Słowacji (symbol BR2, haplogrupa J1a), którego komponenty w badaniu Cassidy okazały się na wykresie w genomach zwłaszcza Polaków, ale najwyraźniej w południowowschodniej Polsce. Wskazywano jeszcze trzeci genom, jakby bardziej dla zachodnich dzielnic Polski, z kultury unietyckiej z Przecławic koło Wrocławia (Allentoft 2015, symbol RISE150, haplogrupa R1a), zastępowany później genomem człowieka kultury łużyckiej z Halberstadt w Niemczech (Haak 2015, I0099, hg. R1a). Ten podział jakby trzyczłonowy i brak genomicznej jednolitości Polski raził poszukiwaczy, choć w końcu jednak okazał się… jakby proroczy. Tymczasem, jakby na zapotrzebowanie tym poszukiwaczom jednolitości, w 2021 r. E. Kaja i zesp., opublikowała pracę „The Thousand Polish Genomes…”, opracowaną na materiale ponad 1000 polskich genomów, choć pobranych dla celów medycznych i głównie w ośrodkach miejskich i bez udziału próbek od naszych sąsiadów wschodnich z rodu Bałtosłowian, a więc w genetyce wyraźnie mało reprezentatywnych. W badaniach populacyjnych jednak sprawnie wykazały upragnioną jednolitość genetyczną Polaków między sobą, europejskie i indoeuropejskie ich pochodzenie oraz biologiczną zwartość na tle genomów innych krajów.
Natomiast w czerwcu 2022 roku Edmund Gilbert z zespołem
wydał populacyjnie i genealogicznie opracowany materiał 5500 próbek ze wszystkich krajów Europy zgromadzony w Brytyjskim Banku Biogenetycznym (w skrócie UKBB lub BBB). Dzięki zastosowaniu algorytmu Leiden genomy zostały podzielone na genomowe populacje zwane Leiden-klastry. Ułatwiają one wybranie tego, co dotyczy populacji genetycznej Polskiego kraju wyłącznie lub w powiązaniu z innymi krajami Europy. Ukazują one, jak się przekonujemy, ogólnie nieznaną, ale w środowisku polskich citizen scientists już jakiś czas temu sygnalizowaną i teraz potwierdzoną, względną zwartość genetyczną naszego społeczeństwa: jego złożoność, a zarazem jedność oraz brak praktyki izolacjonizmu naszych przodków. Praca Gilberta. potwierdza nam i opisuje tę trójdzielność wspólnoty genetycznej ludności polskiej. Ułatwia nam ona także dokonanie kolejnych spostrzeżeń i sformułowanie bardziej pełnego obrazu genezy ludności polskiej w otoczeniu innych społeczności europejskich.
***
- Autosomalne klastry Leidena o formacji Bałtosłowian, Słowian i Polaków
z trzech praojczyzn genetycznych klastrów: Bałtosłowian,
Indoeuropejczyków i tzw. Staroeuropejczyków?
STRESZCZENIE
Zamieszkałe w granicach Polski populacje występują w brytyjskim Biobanku głównie jako dwa polskie urodzonych w Polsce i rdzennie polskie 'klastry Leiden’, trzeci raczej regionalnie polski oraz cztery jakby luźno wśród nich obecne.
Pierwsza populacja – to po prostu klaster Poland, czyli Polska, lecz bardziej północna, związana z praojczyzną Bałtów (’Łotwa i Litwa’); pełniła rolę jakby łącznika między przykarpacką praojczyzną Indoeuropejczyków, a praojczyzną Bałtów; swoimi komponentami podzieliła się najwięcej i z pełną wzajemnością z klastrem karpackim, poza tym z mniejszą wzajemnością z klastrem Rosji i Bałtów, a także Środkowodunajskim i obydwoma Północnobałkańskimi.
Druga populacja – to klaster CE-Eu-1, czyli środkowowschodniej Europy, ale bardziej wschodni, nazwijmy go karpackim bezpośrednio związany zapewne z obecnie wskazywaną w Polsce Południowej praojczyzną Indoeuropejczyków; klaster ten dał, i to z wzajemnością, znaczny wkład genetyczny do ekspansji klastra Poland/Polska.
Trzecia populacja – to klaster CE-Eu-2, czyli środkowowschodniej Europy, ale bardziej zachodni, zwany środkowodunajskim, z pochodzenia zapewne staroeuropejskiego; w Polsce Południowo-Zachodniej reprezentuje go grupa dolnośląska; otrzymał genetyczny wkład od obydwóch klastrów polskich: Poland/Polska i Karpaty.
Te trzy klastry udzielały swoich komponentów (choć bez wzajemności) także klastrom północnobałkańskim i klastrowi Mixed European czyli mieszańcom Żydów aszkenazyjskich. Klastry Leiden na ziemiach polskich, w sumie siedem, stanowią polską jedność genetyczną, scaloną klastrami Poland i Karpaty CE-Eu-1
W sumie:
Klaster 'Polska’/Poland, wydatnie zasilony dopływem genów od klastra karpackiego (CE-Eu-1), stał się źródłem przeważającego przepływu genów do klastrów/populacji całej Europy Środkowo-Wschodniej, tj. do Bałtów, Ukrainy, Rosji z Białorusią, środkowodunajskiego z Niemcami oraz dwóch bałkańskich: północno-wschodniego i północno-zachodniego; w ten sposób stając się po części jakby praojczyzną dla wszystkich krajów Europy Środkowo-Wschodniej.
https://www.pnas.org/doi/pdf/10.1073/pnas.2119281119
Supp.: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9233301/bin/pnas.2119281119.sapp.pdf
http://www.tropie.tarnow.opoka.org.pl/images/leidenclusters-vs-birthcountry2.jpg
(kliknij tabelę, aby ją powiększyć)
(według tabeli z algorytmu Uniwersytetu Leiden, w opracowaniu E. Gilberta i zesp.2022)
Na dole tabeli w linii poziomej (X),
podano nazwy 48 krajów Europy jako miejsca urodzenia dawców badanych próbek.
Kraje te pogrupowano według regionów geograficznych; ich nazwy na górze tabeli; interesuje nas głównie C Europe.
Właśnie w regionie C-Europe znajduje się Polska/Poland i próbki urodzonych w Polsce.
Po lewej, w linii pionowej (Y)
tabela podaje nazwy 41 klastrów Leiden, czyli genetycznych populacji wyłonionych w algorytmie Uniwersytetu Leiden czyli Lovanium w Belgii, wykazujących bliskie pokrewieństwo genetyczne. Klastry te zostały pogrupowane w oddzielonych przerywanymi lub kropkowanymi liniami spokrewnionych pasmach.
Wewnątrz tabeli
widoczne są rozproszone w krajach Europy liczby próbek danego klastra, znajdujących się w Brytyjskim Biobanku (symbole BBB albo UKBB)); ich kolory zaś wyrażają procentowy ich udział w komplecie próbek danego kraju.
Klastry polskie
Powyżej środka tabeli w dwóch populacjach genetycznych Europy Środkowej, CE-Eu-1 i Ce-Eu-2, czyli klastra bardziej wschodniego (1) i bardziej zachodniego (2) i kolejnego, Poland czyli Polski bardziej północnej, znajduje się w grupie Bałtosłowian interesujący nas klaster samych Bałtów, Łotwa i Litwa, i w końcu klaster Rosjan. Wspomnienia wymaga także pominięta, pojedyncza na dole próbka z klastra Irl-Szk.3 oraz na samej górze Mixed European, czyli zasadniczo mieszańców polsko-żydowskich, z Żydów aszkenazyjskich.
Razem – 300 próbek urodzonych w Polsce w Brytyjskim Banku Biogenetycznym na 5,500 wszystkich przez Gilberta opracowanych.
…
Każdy z obecnych w Polsce klastrów, urodzonych w Polsce lub poza nią, kolejno omówimy
Klastry, czyli populacje genetyczne urodzonych w Polsce
1) Klaster Poland – ogólnopolski, ale bardziej niżowy i północnopolski, to na Mapie cieplnej spośród urodzonych w Polsce zapewne najbardziej, obok CE-Eu-1, podstawowy w ramach klasterów/populacji Polski; reprezentuje go 146 haplotypów bardziej z Polski Północnej, związanych z grupą klastrów bałtyjskich pierwotnych (’Latvia & Lithuania’), a teraz bałtosłowiańskich. Klaster północnopolski obok znacznego i wzajemnego udziału genetycznego w południowo-wschodniopolskim klastrze CE-Eu-1 ma swoje próbki w klastrach na terenie Niemiec 4, Czech 1 i Austrii 2, na Ukrainie 18, w Rosji 8, na Białorusi 1 i na Łotwie 1 (W sumie w klastrze Poland/Polska 181 próbek w Brytyjskim Biobanku)
2) Klaster CE-Eu-1, środkowo-wschodniej Europy, bardziej wschodni, czyli karpacki; w Polsce ogólnopolski, ale bardziej południowo-wschodni, przykarpacki.
W pasemku pionowym kraju urodzenia „Poland”, niemal na środku tabeli widzimy liczbę 32; to próbki z klastra CE-Eu-1, t.j. Europa Środkowa, bardziej wschodnia. Nazwijmy go klastrem karpackim. Wykazuje jednak wektor ze wschodu na zachód. Jego kolebką jest na pewno Polska Południowo-Wschodnia (miał wzajemny bliski kontakt z polskim klastrem Poland). Poza Polską próbki (haplotypy) tego klastra znajdują się licznie na Słowacji 24, na Węgrzech 31, w Niemczech (raczej wschodnich) 9, Czechach 43, Austrii 10, Ukrainie (zapewne przykarpackiej) 5. Poza tym w Rosji 2, Czarnogórze 2, Rumunii 3 i Chorwacji 1; nadto pojedyncze próbki znaleziono wśród krajów germańskich i celtyckich razem 7 (a w całym klastrze czyli w populacji karpackiej – 169 próbek w Brytyjskim Biobanku).
Klaster karpacki w Polsce Południowo-Wschodniej i w całości reprezentuje zapewne, według ostrożnej sugestii A. Linderholm i innych faktów, ojczyznę Praindoeuropejczyków i jej potomków.
Bliskim krewniakiem klastra karpackiego CE-Eu-1 jest klaster środkowodunajski CE-Eu-2; między nimi odległość Fst=0,00011. A czym się one różnią? Głównie odległościami do innych klastrów. Np. do klastra Polska odpowiednio 0,00034 i 0,0078 albo do klastra Łotwa-Litwa 0.00180 i 0,00247, podczas gdy do klastra Szwajcaria odwrotnie 0,00114 i 0,00061 albo do klastra Belgia-Francja 0,0110 i 0,00061 itp., a więc różnice odległości wyraźne. Klastrowi karpackiemu zdecydowanie bliżej do grupy klastrów bałtyjskich, a klastrowi środkowodunajskiemu zdecydowanie bliżej do grup klastrów zachodnich.
Zobacz i porównaj wszystkie odległości:
http://www.tropie.tarnow.opoka.org.pl/Europa_Srodkowo-Wschodnia_klastry_Fst.pdf
Rodzi się pytanie, czy początek tego zróżnicowania w regionie karpackim, gdzie rozeszły się dwa blisko spokrewnione klastry: karpacki i środkowodunajski, pierwszy bliższy grupie bałtyckiej, satemowej, drugi bliższy klastrom grup zachodnich, kentumowych, nie jest świadectwem zróżnicowania się dialektów satemowego i kentumowego właśnie w tym regionie?
3) Klaster CE-Eu-2, środkowo-wschodniej Europy, ale bardziej zachodni, głównie środkowodunajski. wywodzący się zapewne z ludności staroeuropejskiej w rejonie środkowego Dunaju. Kolejno na mapie w pionie Poland kraju urodzenia widzimy 8 próbek tego klastra, zapewne z Polski Południowo-Zachodniej i z pochodzenia zapewne staroeuropejskiego. Najliczniej środkowodunajski klaster występuje w Austrii (102 próbki), mniej w Czechach 60, na Słowacji 5, na Węgrzech 45, w Niemczech 29, w innych krajach germańskich i celtyckich w sumie 20, w Szwajcarii 4, w Francji 3, na Słowenii 8, w Italii 5, w Pn. Macedonii 7, w Bułgarii 11, w Bośni 1 i w Rosji 2.
W sumie w całym wielkim klastrze środkowodunajskim 293 próbek z brytyjskiego BB.
Klaster środkowodunajski wykazuje znaczne związki z północnobałkańskimi klastrami NW i NE. Bałkany Północno-Wschodnie to przede wszystkim Bułgaria i Rumunia. A Bałkany Północno-Zachodnie to przede wszystkim Serbia, Bośnia i Hercegowina oraz Chorwacja, wykazujące wektor wschodnio-zachodni, jakby ku populacji środkowodunajskiej w Austrii i dalej.
4) Klaster Latvia & Lithuania, to klastry rdzennie bałtyckie,
Czwarta, choć mała grupa urodzonych w Polsce, 6 haplotypów, należy już dokładnie do rdzennie bałtyckiego klastra Łotwa-Litwa. Jest on ponadto w potomkach oddzielnie na Łotwie 42 i Litwie 61, a także na Białorusi 1, Estonii 2, w Rosji 7 i Ukrainie 2, w Austrii 1, Niemcy 4 oraz pojedyncze próbki w Szwajcarii, Danii i na Wyspach (razem około 130 próbek w Brytyjskim Biobanku).
5) Klaster Russia, czyli rosyjski (zachodnio-środkowo-południowy)
W grupie trzech bałtosłowiańskich klastrów (Poland, Latvia i Russia) oddzielnie występuje na naszym terenie jedna próbka klastra Rosji. W Rosji, jako kraju urodzenia, występuje takich 107. Poza Rosją, na Ukrainie 30, na Łotwie 8, na Litwie 6, na Białorusi 2, Estonii 2, a nadto po jednej w Czechach, Niemczech, Finlandii i Anglii (zob. komentarza niżej)
6) Klaster N.Ireland & Scotlnad-3 czyli północny irlandzko-szkocki-3 w dolnej partii mapy cieplnej – to tylko jeden haplotyp jako samotny świadek dawnej obecności na polskich ziemiach ludzi kultury lateńskiej – puchowskiej ze Słowacji albo wcześniejszych Kotynów z regionu Moraw.
7) Klaster Mixed European, czyli Żydzi aszkenazyjscy
Sześć genomów z Polski zostało dopisanych z klastra Mixed European na górnym obrzeżu mapy. Podobne, w rozmaitych ilościach, zidentyfikowano wśród genomów innych krajów Europy; najwięcej z Belgii 10, Czech 12 i Niemiec 19 – w sumie 145 próbek w Brytyjskim Biobanku. Według analizy Gilberta – to genomy raczej Żydów aszkenazyjskich. Dwa z nich są zauważalne tu na mapie PCA Poland, w dolnej części obrazu.
Uwaga.
1.Na powyższej mapie cieplnej Klastrów Leiden widać szansę rozstrzygnięcia sporu, co było na początku: Bałtosłowianie, czy osobno Bałtowie i Słowianie. Otóż w paśmie klastra Bałtów nie widzimy Czechów ani Słowaków. Oznacza to, że pierwsza grupa Słowian czy (Proto)Słowian), ojcowska R1a, która około połowy III tysiąclecia przed Chr. dotarła do Kotliny Karpackiej i na Morawy z Polski Południowo-Wschodniej, nie miała komponentu bałtyckiego. Widocznie dopiero klaster Poland czyli Polska ta bardziej północna, przejęła pośrednictwo genetyczne i etniczne między indoeuropejskimi (Proto)Słowianami a indoeuropeizującymi się Bałtami (kierunek tego oddziaływania – do uzgodnienia w dalszych badaniach).
2.Na sprawne oko czeka dolna połowa mapy cieplnej Leiden-Cluster. Porównanie klastrów Cypru i Niemiec (i kilku pokrewnych krajów) jest jednoznaczne. Czyżby kiedyś na Cyprze, jako w małej ojczyźnie, kształtował się etnos germański, którego głównym przedstawicielem są dziś Niemcy? Z terenie Niemiec uderza w oczy także wielka liczba i to rozmaitych, i różnego pochodzenia klastrów (około 30); a panował tam kiedyś duch… rasistowski!
Klastry Europy jako źródła komponentów dla klastrów Polski jako celów/odbiorców, i odwrotnie
– na mapie cieplnej, Gilbert et al. 2022, Suppl.Fig.4.3)
Mamy to, na co czekaliśmy? O pochodzeniu populacji polskich.
Klastry źródłowe dla polskich klastrów – na linii pionowej (Y)
Klastry docelowe, polskie, jako odbiorcy genomów lub tylko komponentów genetycznych – na linii poziomej (X)
komu dana populacja przekazała genomy jako populacja źródłowa (source)
i co wzięła, będąc także populacją celową (target)?
a) Poland/Polska bardziej północna, choć ten klaster wywodzi się zapewne z praojczyzny bałtyjskiej, duży wkład genetyczny otrzymał od karpackiego klastra CE-1, ze znaczną dla niego wzajemnością.
Najwięcej klaster Poland/Polska przekazał emanujących z polskich ziem genów, m.in. LZTFL1, wschodnim sąsiadom i zachodniej Rosji (stąd rosyjskie: „Podrap Rosjanina, znajdziesz Polaka”, O.Bałanowski, 2008), a od niej zaś biorąc wyraźnie mniej.
Poland nadto przekazała średnio, ale na równi trzem populacjom: CE-Eu-2 czyli środkowodunajskiej, NE Balkans czyli zapewne Mołdawii, Rumunii i Bułgarii, NW Balkans czyli zapewne Serbii i Chorwacji – ale raczej bez wzajemności z ich strony. Poland/Polska dość dużo dała także Bałtom czyli Litwie i Łotwie, dostając od nich raczej mniej.
Wyraźnie przekazała także dla Mixed European, czyli Europejskim Mieszańcom, tj. Źydom, nie otrzymując wzajemnie nic, co jest zresztą potwierdzeniem znanego ich izolacjonizmu kulturowego i społecznego, więc i biologicznego względem innych populacji.
W sumie Poland/Polska okazała znaczną ekspansywność genetyczną na zewnątrz, przeważającą nad asymilacją komponentów z zewnątrz. z wyjątkiem nieco przeważającego do niej wpływu od grupy karpackiej CE-Eu-1.
b) CE-Eu-1 czyli klaster Karpacki z Polski Południowo-Wschodniej (z Ukrainą Zachodnią) przekazał dużo Polsce bardziej północnej, tj. Poland, a od niej raczej nieco mniej; dość dużo przekazał klastrowi środkowodunajskiemu CE-2, dostając od niego chyba trochę mniej; niewiele zaś przekazał północno-wschodnio-bałkańskiemu, biorąc od niego jeszcze mniej; i wreszcie przekazał Żydom, ale bez żadnej wzajemności.
c) Ce-Eu-2, czyli głównie klaster środkowodunajski (z zasięgiem polskim zapewne południowo-zachodnim) przekazał grupie CE-Eu-1 czyli Karpackiemu dość dużo genomów, choć ten z większą wzajemnością; niewiele przekazał północno-wschodnim Bałkanom i jeszcze mniej od nich otrzymując; niewiele Italii i z taką samą wzajemnością; niewiele Żydom i bez wzajemności; trochę Szwajcarii z podobną wzajemnością, ale najmniej Belgii i Danii i prawie bez wzajemności, ale to już nie nasze peryferie.
d) Latvia i Lithuania, czyli Bałtowie, przekazali Polsce mało, choć Polska z większą wzajemnością; trochę więcej dali Rosji, choć ta z dużą wzajemnością; natomiast Finlandii i Skandynawii trochę, chociaż bez ich wzajemności, a nadto śladowo Żydom.
e) Rosja na mapie cieplnej otrzymując dużo od Polski (bałtyckiej), wyraźnie mniej od siebie przekazała Polsce; dużo przekazała Bałtom (Łotwie i Litwie), choć z małą ich wzajemnością; niewiele Skandynawii i tylko z maleńką wzajemnością; troszeczkę Turkom i Żydom, ze śladowa wzajemnością.
f) NE Balkans i NW Balkans, czyli Północno-Wschodnie i Północno-Zachodnie Bałkany zasadniczo nie zostawiły wśród Polaków wyraźnych śladów, chyba tylko ledwie zauważalny na mapie cieplnej ślad północno-zachodnich Bałkanów.
g) Mixed European, czyli żydowscy aszkenazyjscy Mieszańcy Europy zostawili w Polsce podobnie zaledwie tylko śladowe wkłady jako owoc mieszanych związków, daleko słabsze niż te polskie, spotykane w światowej społeczności Żydów. (updt 16.12.22)
Podsumowanie
Klaster/populacja Polska, bardziej północna, otrzymawszy znaczny dopływ genów od klastra południowo-wschodniego (CE-Eu-1), była źródłem dopływu genów do klastrów całej Europy Środkowo-Wschodniej, tj. do Bałtów, Rosji (z Białorusią), Ukrainy, środkowodunajskiego i dwóch bałkańskich, północno-wschodniego i północno-zachodniego.
Takie są dalsze spostrzeżenia:
i) Jakie są źródła dla polskich klastrów w linii poziomej (X) na mapie termicznej Leiden?
= Dla klastra karpackiego CE-Eu-1, czyli Polski bardziej południowo-wschodniej, pierwszym źródłem jest zapewne tu nieuwidoczniony klaster PIE, następnie klaster Poland czyli Polska bardziej północna i kolejno CE-Eu-2 czyli populacja środkowodunajska.
= Dla klastra środkowodunajskiego CE-Eu-2, czyli populacji austriackiej i sąsiednich, pierwszym źródłem jest CE-Eu-1 czyli Polska bardziej południowo-wschodnia, następnie Poland czyli Polska bardziej północna; słabo Szwajcaria i Italia.
(Informacja Gilberta: „Average contribution was estimated using an adaptation of a nnls-based metod (Leslie s. et al., The fine-scal genetic structure…, Nature 509, 309-314, 2015), using pbwt paint co-ancestry estimates as copy vectors)
= Dla klastra Poland, czyli klastra Polski bardziej północnej, „bałtyckiej”, głównym źródłem jest CE-Eu-1 czyli populacja Polski bardziej południowo-wschodniej (Przykarpackiej), następnie populacja Russia i kolejno Latvia & Lithuania czyli Bałtowie.
I tu zapytajmy, co źródłem dla Rosji? Pierwszym jest populacja Poland czyli Polska bardziej północna; i w tym sensie naczelny rosyjski genetyk Oleg Bałanowski swój wywiad o genetycznym pochodzeniu Rosjan zatytułował: „Podrap Rosjanina, znajdziesz Polaka” (Gazeta.ru 14.01.2008); kolejnym dawcą dla Rosjan to Latvia & Lithuania czyli Bałtowie, dalej lekko zaznaczone Finnland i NE Balkans, a nawet polska CE-Eu-1.
= Dla klastra Latvia & Lithuania czyli rdzennych Bałtów – ci pochodzą zasadniczo „od siebie”, następnie (w ramach wzajemnej wymiany) od Rosjan i od Polaków, tych bardziej północnych.
ii) Odnośnie do polskiego przykarpackiego, a szerzej, karpackiego klastra (CE-Eu1) zauważamy się ciekawy szlak jego „darowizn”.
Ów karpacki klaster dał próbki środkowodunajskiemu CE-Eu-2, ale najwięcej klastrowi Poland, czyli Polsce bardziej północnej.
Komu dała Polska ta bardziej północna? – Trochę Łotwie i Litwie jako Bałtom, a najwięcej Rosji.
Komu dała Rosja? – Trochę Polsce bardziej północnej, a najwięcej Bałtom (zob. niżej).
Komu dali Bałtowie? – Trochę Polsce bardziej północnej, trochę Rosji i trochę Finlandii! Nikomu dużo!!
Czyli szlak „darowizn” zaczyna się od Karpat, a w jakimś sensie kończy na Bałtach!
iii) Wzorcowa otwartość polskich populacji genetycznych na inne i dwukierunkowość wymiany
= Jak pokazuje mapa cieplna pochodzenia klastrów, w naszym szerszym regionie geograficznym czyli Europie Środkowej i Wschodniej, Poland czyli Polska ta bardziej północna, niżowa, swoimi genomami zasiliła zdecydowanie najwięcej populacji. Podczas gdy w Europie Południowej Italia rekordowo, bo dziewięć populacji zasiliła, to w swoim regionie Polska/Poland zasiliła też rekordowo, bo zaledwie o jeden klaster mniej. Ogólnie jednak nie jest to jednokierunkowe przekazywanie lecz raczej dwustronna wymiana, choć przeważnie nie po równo. Dużo Polska/Poland przekazała Rosji (otrzymując od niej mniej)
= Dużo populacji, bo siedem, wzbogaciła swoimi genami także populacja CE-Eu-2, tj. Europa Centralna, ta bardziej zachodnia, czyli środkowodunajska.
= Trzecia w kolei polska populacja, ta przykarpacka, przekazała geny czterem populacjom genetycznym: Polsce bardziej północnej, środkowoeuropejskiej, bardziej zachodniej, północnowschodnim Bałkanom (np. Rumunii) i Żydom z klastra Mixed European.
[….]
2.
Genetyczne rody i archeologiczne kultury
o formacji i ekspansji Bałtosłowian, Słowian i Polaków w genetycznym rodzie ojcowskim R1a (z asymilantami) w CWC i postsznurowych kulturach archeologicznych protomierzanowickiej (Ch-V) i mierzanowickiej na południu,
a trzcinieckiej, łużyckiej i pomorskiej bardziej na północy Polski
Oto mapa długich fragmentów (IBD) długich z genomów rodu R1a a zarazem najwcześniejszych
potomków ojcowskiej haplogrupy R1a-Z645, Praindoeuropejczyków istotnych,
twórców kultury ceramiki sznurowej (w skrócie KCSz lub ang.CWC).
W areale środkowoeuropejskich sznurowców, CeCWC, rozróżniamy dwa ugrupowania: południowe na terenie Małopolski, Śląska, Moraw i Słowacji (i tu Chłopice-Vesele), zachodnie na Połabiu w Niemczech Wschodnich
Z tych ugrupowań emanowały dwie ważne dla powstania etnosu bałtosłowiańskiego postsznurowe kultury. Z ugrupowania południowego – kultura Mierzanowicka, a z ugrupowania zachodniego – rozwinięty na elementach kultury grobów jednostkowych i pucharów dzwonowatych pakiet kultury trzcinieckiej.
- Wśród ekspandujących genomów rodu Praindoeuropejskiego – horyzontu kultury ceramiki sznurowej, możliwie najbliższych krewnych sobie (bo z długimi IBD), znajdujemy najpierw w Małopolsce, a następnie w północno-zachodnim areale Kotliny Karpackiej na Słowacji późnosznurową, a zarazem protomierzanowicką, Chłopice-Vesele (od Chłopice pod Przemyślem po Vesele w Zach. Słowacji). Ludność kultury Chłopice-Vesele była zapewne pierwszą społecznością inicjującą w Polsce Południowej, na Słowacji i w czeskich Morawach etniczną linię południową Bałtosłowian, Słowian i Polaków. Małopolską kontynuacją kultury Chłopice była kultura mierzanowicka (od Mierzanowice, wsi w powiecie opatowskim w Ziemi Sandomierskiej).
2) Drugą, równie ważną, bo uczestniczącą w tym samym procesie formacji etnosu Bałtosłowian, Słowian i Polaków, była kultura trzciniecka (od miejscowości Trzciniec w powiecie Opole Lubelskie nad Wisłą). To kultura postsznurowa, z bardziej północno-zachodniego jej areału. Uformowała się w społeczności postsznurowej, ale nie, jak do niedawna ustalano, na Kujawach, lecz na Połabiu, wśród elementów kultury grobów jednostkowych (skr. KGJ) i kultury pucharów dzwonowatych (ang.BBC) w latach 2500-2000 przed Chr. Objęła ona znaczną część Polski, początkowo głównie nizinnej, bardziej północnej, później także wyżynną w Polsce Środkowej, na wschodzie docierając do Środkowego Dniepru.
Taki obraz czasowego i geograficznego początku oraz rozprzestrzenia się horyzontu kultury trzcinieckiej zawdzięczmy głównie grupie archeologów poznańskich na czele z J. Czebreszukiem, korzystających z dorobku także archeologów niemieckich. Korzystną tu metodą było posłużenie się znanego w zachodnioeuropejskiej archeologii odwoływania się do tzw. pakietu kultury, tak że obok znanych terminów kultury materialnej i horyzontu kultury, mamy tu także termin „pakiet kultury”.
„Pakiet trzciniecki”
Streszczenie
„Pakiet trzciniecki”, alias „Pakiet Riesenbecher-Trzciniec” (pakiet R-T), pojęcie dawne, które odnajdujemy w niedawnych pracach Janusza Czebreszuka i głównie jego środowiska naukowego, choć korzysta z nieco zawężonego zestawu danych archeologicznych kultury trzcinieckiej, ma geograficznie bardzo rozległy teren ekspansji, bo od rejonu dolnego Połabia i kultury Riesenbecher, w której się rozwinął, niżowych Niemiec, przez północną i środkową Polskę, po areał niemeńskiej i środkowodnieprzańskiej kultury. Nawiązuje więc do granic ukształtowanych przez długą tradycję neolityczną w rejonie Niżu, a zarazem stanowi czytelną przestrzeń i świadectwo rozwoju bałtosłowiańskiego etnosu. Wywodząc się natomiast z elementów późnosznurowych kultur KGJ i BBC, pakiet trzciniecki stanowi, podobnie jak bardziej południowa kultura mierzanowicka, ewolucyjną kontynuację języka PIE. Czas powstania i ekspansji „pakietu R-T” pokrywa się z takim czasem dla pakietu KGJ i pakietu PDZ, tj. lata 2500-2000 przed Chr.
Wyjaśnienie
Termin „pakiet” jako określenie zespołu archeologicznego pojawił się w literaturze naukowej już w 1939 roku, ale zdefiniowany dopiero w 1954 r. przez K. Stegena i odtąd w nauce zachodniej, zwłaszcza na gruncie niemieckim regularnie używany, lecz szczegółowo został opracowany później, bo w 1976 r. przez C. Burgesa w odniesieniu do wykształconego z kultury grobów jednostkowych (KGJ) „zespołu artefaktów” pucharów dzwonowatych (PDZ/BBC).
Obiektem terminu pakiet nie są materialne przedmioty kultury samej w sobie, lecz – jak rozumiem – pewne ich cechy, szczegóły wytwarzania, wyrażania mody lub ideologii; z zastosowanie tego pojęcia do zjawisk Trzcińca w powiązaniu z Riesenbecher (pakiet R-T) zostało opracowane przez Janusza Czebreszuka w tenże, Schyłek neolitu i początki epoki brązu w strefie południowo-zachodniobałtyckiej (III i początek II tys. przed Chr). Alternatywny model kultury. Poznań 2001.
Dla studium podam wybrane fragmenty: pakiet ogólnie 1.2.7. (s.44 i n.), pakiet KGJ 2.4.1.6. (s.112 i n.), pakiet PDZ 2.4.2.6. (s.140 i n.), pakiet Riesenbecher-Trzciniec 2.4.4.(s.150-176)
Cennym wymogiem właściwego pakietu jest możliwość ustalenia miejsca pochodzenia poszczególnych elementów.
Autor wymienia trzy elementy wspomnianego pakietu trzcinieckiego, rozszerzonego w pakiet R-T, a to:
1) „Technologia trzciniecka” – pojęcie znane zwłaszcza z literatury polskiej. Oznacza rodzaj produkcji naczyń opartej na dodawaniu grubego tłucznia w naczyniach grubościennych z ich powierzchnią wygładzoną twardą szczotką. Gruba domieszka wystaje na powierzchni. Sugestie pochodzenia: kultura amfor kulistych, kultura ceramiki grzebykowatej (Białoruś) i kultura pojedynczego grobu (SGJ);
2) Poszerzone i skośne felgi naczyń zestaw danych środkowodnieprowskiego pochodzenia, głównie z regionu Prypeci i z Polski (Studium M. Krywalcewicza i J. Czebreszuka);
3) Postać „garnka trzcinieckiego„ z kultury pojedynczych grobów i pucharów dzwonowatych; typowa w kulturze Riesenbecher („WielkiePuchary”) na Niżu Niemieckim (zob. mapa).
http://www.tropie.tarnow.opoka.org.pl/images/kultury-srodkowoeurop-wczesnybraz.jpg
Cały areał kultury trzcinieckiej od Połabia po Środkowy Dniepr może być postrzegany jako równocześnie areał nadchodzącej kultury łużyckiej. Conajmniej na terenie Polski i na wschód po Dniepr okazuje się on ojczyzną Bałtosłowian. W całości zarazem może być nazwany protołużyckim, ze wszystkimi znanymi konsekwencjami etnicznymi. Na terenie proto-trzcinieckiej kultury Riesenbecher mamy starożytną próbkę R1a kultury łużyckiej, Halberstadt LBA, z roku około 1100przed Chr.
Podsumowanie.
Na terenie Polski zauważamy trzy główne areały kultur postsznurowych, wychodzących z jednego źródła – kultury ceramiki sznurowej i wspólnej ojczyzny praindoeuropejskiej. To omawiana niżej kultura proto-mierzanowicka, bardziej południowa (Chłopice-Vesele) i omówiona wyżej trzciniecka, bardziej północna. Obydwie dziś nakładają się klinowo na siebie, i jak wykazują klastry Leiden i praca E. Gilberta 2022, wymieniają się genetycznymi komponentami, dzięki temu stanowimy prawie jednolity genetycznie lud, co nam potwierdzają „Thousand Polish genomes” w pracy: E Kaja et al. 2021.
Pozostaje jeszcze sprawa genetycznego obrazu regionu Dolnego Śląska. Wprawdzie Górna Odra (z Kietrzem R1a) jest objęta areałem kultury Chłopice-Vesele, ale Środkowa Odra (tzw. Dolny Śląsk) na powyższej mapie kultur III tysiąclecia i wczesnej epoki brązu zajęty jest przez kulturę unietycką. Co do ludności kultury unietyckiej, szeroko po Europie rozproszonej, wysunięto przypuszczenie o jej mieszanym pochodzeniu, praindoeuropejskim i staroeuropejskim. Jest chyba częścią klastra Leidena środkowodunajskiego, z centrum w Austrii, rozciągając się na Czechy i Niemcy Wschodnie. )Mimo starań J.Czebreszuka, raczej nie udało się dołączyć pakietu unietyckiej do pakietu R-T.)
więcej u źródła: http://www.tropie.tarnow.opoka.org.pl/genealogia-genetyczna-polakow-i-baltoslowian.htm