Od Poli Dec
Archeolodzy odkryli w Lublinie grobowiec sprzed kilku tysięcy lat. Jak podaje rmf24.pl, obiekt ten jest określany jako „polska piramida”.
Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował, że podczas prac archeologicznych przy ul. Sławinkowskiej w Lublinie doszło do niezwykłego odkrycia. W mediach społecznościowych opublikowano wyniki obecnych badań, opierając się na ustaleniach ich kierownika, archeologa mgr. Jacka Tkaczyka.
„W trakcie omawianych badań archeologicznych odkryto pozostałości konstrukcji grobowca megalitycznego w typie megadendronu. Podobne megality neolityczne odkryte zostały wcześniej przy ul. Willowej, na sąsiednim stanowisku. Prowadzone od lat 60. XX w. badania archeologiczne wykazały, że w obrębie stanowiska nr AZP 77-81/47-1 znajdują się pozostałości, co najmniej trzech (lub prawdopodobnie 4) grobów zwanych megalitycznymi” – czytamy.
„Badania przez kilka sezonów prowadziła tam archeolog mgr Marta Polańska. W 2023 r. przeprowadzono badania wykopaliskowe, które miały na celu rozpoznanie cmentarzyska w jego zachodniej partii, na której spodziewano się obecności śladów kolejnych megalitów. Wykopaliska miały charakter badań wyprzedzających, zleconych firmie archeologicznej przez właściciela niezabudowanej wówczas nieruchomości przed rozpoczęciem planowanych działań inwestycyjnych. Badania przeprowadzone przez mgr Michała Kuberę potwierdziły przypuszczenia i wniosły kolejne, nowe dane do badań tego niezwykłego, wielokulturowego stanowiska archeologicznego” – podano dalej.
Jak czytamy, z nowy pozyskanych danych wynika, że łączna długość ostatnio odkrytego grobowca wynosiła ok. 42 m, a jego szerokość od strony wschodniej osiągała w przybliżeniu 5,2 m, w części zachodniej – wierzchołkowej zwężała się do 3,3 m. „W obiekcie nie natrafiono na ślady pochówku. Po południowej stronie megadendronu zlokalizowany został rów o długości blisko 30 m i szerokości wynoszącej od około 2 do 2,5 m. W trakcie badań pozyskano również materiał zabytkowy: fragmenty ceramiki (w postaci niewielkich ułamków naczyń) oraz wyroby krzemienne, w tym półwytwory z krzemienia sieciechowskiego i czekoladowego” – podano. Badania archeologiczne są w toku.
Konserwator Zabytków Lublin: Konstrukcje megalityczne na Sławinku w Lublinie. Nowe odkrycia.
źródło: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1250817573831916&id=100067110546777&ref=embed_post
Konstrukcje megalityczne na Sławinku w Lublinie. Nowe odkrycia.
Od 2025 roku prowadzone są ratownicze badania archeologiczne przy ul. Sławinkowskiej w Lublinie, prowadzone przez firmę Archeja Jacek Tkaczyk, związane z planowaną budową domów jednorodzinnych. Podstawą do rozpoczęcia badań było usytuowanie części inwestycji w granicach nieruchomego zabytku archeologicznego – stanowiska nr AZP 77-81/105-3. Na pierwsze ślady stanowiska natrafiono podczas badań wykopaliskowych prowadzonych w związku z budową ulicy Willowej.
Początek VI tys. p.n.e. przyniósł istotne zmiany gospodarcze na ziemiach w granicach obecnej Polski, mianowicie pojawiły się tu społeczności znające uprawę roli i hodowli zwierząt, jak również posiadające umiejętność wyrobu ceramiki. Jedną z pierwszych kultur neolitycznych zarejestrowanych na obszarze Lublina była kultura pucharów lejkowatych (ok. IV tys. p.n.e. – pocz. III tys. p.n.e.).
Ludność ta wykształciła charakterystyczne zwyczaje pogrzebowe. Wznosiła monumentalne grobowce zbudowane z głazów narzutowych zwane megalitami. Słowo megalit pochodzi z języka greckiego i oznacza: wielki kamień (megas, lithos). Pojęcie to obejmuje grupę wielkogabarytowych konstrukcji grobowych wykonanych z ziemi, kamienia i drewna. Grobowiec taki zbudowany był na planie silnie wydłużonego trójkąta, na osi wschód–zachód, i mógł osiągać długość od kilkudziesięciu do ponad 100 metrów. U podstawy wysokość dochodziła do 4 m. Jego nasyp stopniowo zwężał się i obniżał.
Te obiekty sepulkralne są zróżnicowane pod względem wykorzystywanego budulca. Na północy do ich wzniesienia wykorzystywano ogromne kamienie narzutowe, na terenach położonych na południu, gdzie nie występowały – m.in. na Lubelszczyźnie, zastępowane były belkami drewnianymi. Takie konstrukcje zwane są megaksylonami, czy też megadendronami. Zbudowane były z głęboko wkopanych w ziemię pali drewnianych, a następnie nakryte kopcem ziemnym. Ślady po nich zachowują się w formie dołków posłupowych, odznaczających się w terenie w postaci ciemnych okręgów. Ziemię na nasyp pozyskiwano z terenu przyległego do dłuższych boków konstrukcji. W ten sposób powstawały nieckowate podłużne rowy towarzyszące grobowcom. W takim obiekcie złożony mógł być jeden lub kilka pochówków szkieletowych zlokalizowanych w części czołowej grobowca. Zmarłego otaczano obstawą kamienną, a czasami nakrywano brukiem kamiennym.
Jeden z takich grobowców odkryty na Sławinku opisany został w Skarbach z przeszłości wydanych w 1999 roku przez tutejszy urząd. Nasyp ziemny wspomnianego obiektu sięgał ponad 50 metrów długości. Znajdowały się w nim trzy groby szkieletowe przykryte kamiennymi brukami.
Takie konstrukcje sepulkralne wznoszone były zapewne dla najważniejszych członków tej społeczności. Zmarłego wyposażano w dary grobowe: naczynia ceramiczne, wyroby kamienne oraz ozdoby. Pojawiają się również grobowce, które nie zawierały pochówku wewnątrz swojej konstrukcji. Zwane są one cenotafami. Być może takie obiekty miały charakter symboliczny.
Poniżej zamieszczamy dotychczasowe wyniki obecnych badań archeologicznych przy ul. Sławinkowskiej opierając się na ustaleniach autorstwa kierownika badań, archeologa mgr Jacka Tkaczyka.
W trakcie omawianych badań archeologicznych odkryto pozostałości konstrukcji grobowca megalitycznego w typie megadendronu. Podobne megality neolityczne odkryte zostały wcześniej przy ul. Willowej, na sąsiednim stanowisku. Prowadzone od lat 60. XX w. badania archeologiczne wykazały, że w obrębie stanowiska nr AZP 77-81/47-1 znajdują się pozostałości, co najmniej trzech (lub prawdopodobnie 4) grobów zwanych megalitycznymi. Badania przez kilka sezonów prowadziła tam archeolog mgr Marta Polańska. W 2023 r. przeprowadzono badania wykopaliskowe, które miały na celu rozpoznanie cmentarzyska w jego zachodniej partii, na której spodziewano się obecności śladów kolejnych megalitów. Wykopaliska miały charakter badań wyprzedzających, zleconych firmie archeologicznej przez właściciela niezabudowanej wówczas nieruchomości przed rozpoczęciem planowanych działań inwestycyjnych. Badania przeprowadzone przez mgr Michała Kuberę potwierdziły przypuszczenia i wniosły kolejne, nowe dane do badań tego niezwykłego, wielokulturowego stanowiska archeologicznego.
Według nowo pozyskanych danych łączna długość ostatnio odkrytego (prawdopodobnie piątego) grobowca wynosiła około 42 m, jego szerokość od strony wschodniej osiągała w przybliżeniu 5,20 m, a w części zachodniej – wierzchołkowej zwężała się do 3,30 m. W obiekcie nie natrafiono na ślady pochówku. Po południowej stronie megadendronu zlokalizowany został rów o długości blisko 30 m i szerokości wynoszącej od około 2 do 2,5 m. W trakcie badań pozyskano również materiał zabytkowy: fragmenty ceramiki (w postaci niewielkich ułamków naczyń) oraz wyroby krzemienne, w tym półwytwory z krzemienia sieciechowskiego i czekoladowego.
Badania archeologiczne są w dalszym ciągu kontynuowane.
Przy okazji zachęcamy również do obejrzenia filmu IA UMCS pt. Gigantyczne grobowce – lubelskie megality. Odc. 7:
Literatura:
Polańska M. 1999: Z najdawniejszych dziejów [w:] E. Banasiewicz (red.), Lublin i okolice w badaniach archeologicznych. Skarby z przeszłości, Lublin.
Libera J., Tunia K. (red.) 2006: Idea megalityczna w obrządku pogrzebowym kultury pucharów lejkowatych, Lublin – Kraków.
Bednarski D., Drobek K., Tkaczyk J. 2012: Karta KEZA.
