Od Poli Dec

Pozostałości ponad 30 domów, narzędzia rzemieślnicze, naczynia ceramiczne i cmentarzysko przeznaczone wyłącznie dla niemowląt – to rezultaty wykopalisk prowadzonych we włoskich Alpach. Archeolodzy odkryli osadę z wczesnej epoki żelaza, która pozwala odtworzyć życie społeczności zamieszkującej ten region blisko trzy tysiące lat temu.
Budowa nowej drogi dojazdowej do miejscowości Antholz i Olang w Południowym Tyrolu doprowadziła do odkrycia jednego z najważniejszych stanowisk archeologicznych z wczesnej epoki żelaza w tej części Alp. Od lutego 2026 roku archeolodzy prowadzą wykopaliska w Galgenbichl w Niederrasen, gdzie natrafili na pozostałości rozległej osady datowanej na okres od 800 do 500 roku p.n.e.
Jak poinformował Urząd Archeologiczny Południowego Tyrolu, odkryto dotychczas pozostałości ponad 30 domów. To pierwsza osada z tego okresu i o tak dużych rozmiarach, którą udało się szczegółowo przebadać w regionie. Prace wykopaliskowe zbliżają się już do końca, a zgromadzone znaleziska dostarczają informacji o gospodarce, codziennych zajęciach i zwyczajach dawnych mieszkańców Alp.
Jak wyglądało życie mieszkańców osady sprzed 2800 lat?
Wśród odkrytych przedmiotów znalazły się narzędzia wykorzystywane do przędzenia i tkania, kamienie żarnowe służące do mielenia zboża oraz ślady obróbki brązu. Znaleziska wskazują, że mieszkańcy osady zajmowali się zarówno rolnictwem i hodowlą zwierząt, jak i rzemiosłem.
Szczególnie liczne okazały się kości bydła – zdaniem archeologów może to świadczyć o stosunkowo dużej zamożności miejscowej społeczności, która dysponowała znacznymi zasobami zwierząt gospodarskich. Analiza szczątków pozwoli również lepiej poznać dietę mieszkańców i sposób prowadzenia hodowli.
Istotne znaczenie miało także położenie osady w dolinie Pustertal, stanowiącej naturalny szlak komunikacyjny przez Alpy. Badacze ustalili, że jej mieszkańcy utrzymywali kontakty z innymi regionami, między innymi z obszarem dzisiejszej Wenecji Euganejskiej w północno-wschodnich Włoszech.
W samym środku osady znaleziono groby niemowląt
Jednym z najbardziej niezwykłych odkryć jest niewielkie cmentarzysko znajdujące się bezpośrednio na terenie osady. Archeolodzy ustalili, że pochowano na nim wyłącznie niemowlęta. Znalezisko jest szczególnie interesujące w zestawieniu z pobliskim cmentarzyskiem z epoki żelaza w Windschnur, również położonym w Niederrasen. Tam zmarłych poddawano kremacji, natomiast najmłodszych mieszkańców Galgenbichl chowano bezpośrednio w ziemi, w obrębie zamieszkanej osady.
Odmienny sposób pochówku sugeruje, że społeczność mogła stosować szczególne obrzędy pogrzebowe wobec dzieci, które zmarły w pierwszych miesiącach życia. Odkrycie zwraca również uwagę na wysoką śmiertelność niemowląt w epoce żelaza. Jak podaje urząd archeologiczny, w tamtym okresie od 20 do 35 proc. dzieci nie dożywało pierwszych urodzin.
Zdaniem badaczy Galgenbichl, wraz z pobliskim cmentarzyskiem w Windschnur, stanowi obecnie jedno z najważniejszych źródeł wiedzy o wczesnej epoce żelaza w regionie alpejskim. Oba stanowiska umożliwiają odtworzenie nie tylko codziennego życia mieszkańców, ale również ich zwyczajów związanych ze śmiercią i pochówkiem. Znaczenie odkrycia podkreślił Philipp Achammer, członek władz prowincji Południowy Tyrol:
Codziennie przejeżdżamy obok miejsc, których historii często nawet nie znamy. To tym bardziej imponujące, gdy nagle ukazuje się cały rozdział naszej przeszłości. W Galgenbichl udało się to osiągnąć w naprawdę niezwykły sposób. Znalezisko pokazuje, że historia często leży tuż pod naszymi stopami.