Od Poli Dec
Prehistoryczna jaskinia odkryta w Izraelu. Nienaruszone ślady sprzed 400 tys. latEmil Aladjem, Israel Antiquities Authoritydomena publiczna
W pobliżu izraelskiego miasta Hajfa archeolodzy natrafili na wyjątkowe stanowisko, które może znacząco poszerzyć wiedzę o jednym z najmniej poznanych okresów w dziejach człowieka. W rejonie Fureidis odkryto jaskinię datowaną na 400-250 tys. lat, która przez cały ten czas pozostawała niemal całkowicie odizolowana od świata zewnętrznego.
Badania prowadzone przez Israel Antiquities Authority oraz University of Haifa wskazują, że jaskinia została zapieczętowana jeszcze w epoce tzw. kultury aszelsko-jabrudyjskiej. Dzięki temu zachowały się w niej nienaruszone warstwy osadów oraz ślady aktywności człowieka – sytuacja niezwykle rzadka w archeologii tego okresu.
Rzadkie okno na dolny paleolit
Odkrycie dotyczy schyłkowej fazy dolnego paleolitu, czasu sprzed ekspansji neandertalczyków i ludzi współczesnych. W regionie Lewantu podobnych stanowisk jest niewiele, a większość z nich została częściowo zniszczona przez wcześniejsze badania lub procesy naturalne.
Nowa jaskinia stanowi pod tym względem wyjątek. Naukowcy podkreślają, że zachowane w niej układy warstw mogą pozwolić na rekonstrukcję codziennego życia ludzi w okresie, gdy zaczynały zachodzić istotne zmiany w ich zachowaniach i organizacji społecznej.
Watch: A prehistoric cave is in the process of being excavated on the outskirts of Fureidis, a town south of Haifa and near the Zichron Ya’acov interchange, the Israel Antiquities Authority (IAA) announced. ✍️ @sela_eitamm
WATCH: A Paleolithic time capsule: Rare prehistoric cave discovered near highway outside of Haifa
Narzędzia, ogień i początki współpracy
Pierwsze wyniki wykopalisk wskazują na obecność typowych dla tego okresu narzędzi kamiennych, w tym pięściaków, skrobaczy i ostrzy wykonanych z krzemienia przy użyciu zaawansowanych technik obróbki. Znaleziska te pozwalają śledzić rozwój technologii u wczesnych przedstawicieli rodzaju Homo.
Równocześnie dane z podobnych stanowisk sugerują, że właśnie w tym czasie ludzie zaczęli częściej i dłużej zamieszkiwać jaskinie, tworząc większe grupy społeczne. Coraz powszechniejsze było także wykorzystywanie ognia, co wiąże się z rozwojem współpracy i przekazywania wiedzy.
W jaskini odkryto również liczne szczątki zwierząt, w tym jeleni, gazeli i pradawnych koni. Analizy wskazują, że w pobliżu znajdowały się źródła wody, co czyniło ten obszar atrakcyjnym dla grup łowców-zbieraczy. Dostęp do wody i zwierzyny mógł sprzyjać wielokrotnemu zasiedlaniu tego miejsca przez długie tysiące lat, a jednocześnie pozostawieniu bogatego zapisu archeologicznego.
Środowisko sprzyjające osadnictwu
Badacze porównują rangę odkrycia do słynnego stanowiska Nahal Me’arot, wpisanego na listę najważniejszych miejsc dokumentujących ewolucję człowieka w regionie. Jednocześnie podkreślają, że stan zachowania nowej jaskini umożliwia znacznie bardziej szczegółowe analizy.
Zespół naukowców przygotowuje szeroko zakrojony program badawczy, który obejmie analizę zachowań ludzi, zmian środowiskowych oraz rozwoju technologii w środkowym plejstocenie. Celem jest uzupełnienie luk w wiedzy o okresie, który odegrał kluczową rolę w kształtowaniu późniejszych społeczeństw.
Prace wykopaliskowe będą kontynuowane w kolejnych latach. Po ich zakończeniu planowane jest udostępnienie stanowiska zwiedzającym, co może uczynić je jednym z najważniejszych punktów na archeologicznej mapie regionu.