Od Poli Dec
Nowe badania osadów z naczyń sprzed 7 tys. lat pokazują, że łowcy-zbieracze w Europie łączyli ryby z roślinami i tworzyli regionalne „style gotowania”. Dowody pochodzą m.in. z ceramiki znalezionej w Dąbkach nad Bałtykiem.
Międzynarodowy zespół zbadał 58 fragmentów ceramiki z 13 stanowisk w Europie Północnej i Wschodniej, w tym z Dąbek na polskim wybrzeżu Analizy mikroskopowe i chemiczne wykazały, że obok ryb w naczyniach często przetwarzano rośliny, a ślady materiału roślinnego wystąpiły w niemal dwóch trzecich próbek W Dąbkach i na obszarze bałtyckim kalina koralowa była niemal zawsze łączona z rybą, co sugeruje utrwalone tradycje kulinarne i regionalne style gotowania już w neolicie
Badacze z międzynarodowego zespołu, kierowanego przez dr Larę González Carretero z Uniwersytetu w Yorku w Wielkiej Brytanii, przyjrzeli się temu, co naprawdę gotowali łowcy-zbieracze z północnej i wschodniej Europy między VI a III tysiącleciem p.n.e. W pracach uczestniczyli m.in. prof. Jacek Kabaciński z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Poznaniu i prof. Piotr Kittel z Wydziału Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego. Wyniki opublikowano w piśmie Plos One.
Powszechną metodą interpretowania diety dawnych społeczności jest analiza pozostałości tłuszczów zachowanych na ceramice, także tej używanej w odległej przeszłości. Metoda ta ma jednak ograniczenia, ponieważ dostarcza informacji głównie o pozostałościach pochodzenia zwierzęcego. W najnowszych badaniach połączono natomiast kilka technik, w tym badania mikroskopowe i analizy chemiczne, co umożliwiło zidentyfikowanie pozostałości roślin spożywanych przez dawnych mieszkańców Europy.
– Nasze połączone podejście mikroskopowe pozwoliło skupić uwagę na prehistorycznych recepturach. Odkryliśmy, że łowcy-zbieracze-rybacy nie żyli wyłącznie rybami; aktywnie przetwarzali i spożywali szeroką gamę roślin – podkreślają badacze.
Naukowcy zbadali pozostałości związków organicznych znalezione w 58 fragmentach ceramiki, jakie odkryto na 13 stanowiskach archeologicznych w Europie Północnej i Wschodniej, m.in. z dorzecza Donu, górnej Wołgi, międzyrzecza Dniepru i Dźwiny stanowisk archeologicznych wokół Morza Bałtyckiego, m.in. z miejscowości Dąbki, położonej na polskim wybrzeżu.
Ryby i rośliny w prehistorycznych potrawach
Zastosowane metody potwierdziły wcześniejsze ustalenia wskazujące, że dominującym składnikiem potraw były ryby słodkowodne, a w niektórych regionach także morskie.
Jednak wyniki analiz mikroskopowych udowodniły coś znacznie ciekawszego – niemal w dwóch trzecich próbek zachowały się ślady materiału roślinnego. Wśród nich znalazły się pozostałości m.in.: dzikich traw i roślin strączkowych, przedstawicieli z rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae), korzeni i bulw roślin zielnych, owoców, zwłaszcza jagody kaliny koralowej (Viburnum opulus).
Dobór składników i receptury różniły się w zależności od regionu, co najprawdopodobniej odzwierciedlało dostępność lokalnych zasobów. Użycie konkretnych roślin nie było przypadkowe, często powtarzały się określone zestawienia składników, co sugeruje świadome, utrwalone tradycje kulinarne.
Dąbki i kalina z rybą
Szczególnie interesujące okazały się znaleziska z rejonu górnej Wołgi i obszaru bałtyckiego. We fragmentach naczyń znalezionych m.in. na stanowisku w miejscowości Dąbki znajdowano resztki jagód kaliny (Viburnum opulus) – zarówno całe nasiona, jak i ślady miąższu. Co więcej, kalina była niemal zawsze łączona z rybą.
Dziś kalina jest znana w Europie Wschodniej jako roślina o właściwościach leczniczych i charakterystycznym, lekko gorzkim smaku. Surowe owoce są umiarkowanie toksyczne i mało przyjemne w smaku, ale gotowanie redukuje gorycz i zmienia aromat. Możliwe więc, że łączenie kaliny z rybą miało nie tylko znaczenie smakowe, lecz także praktyczne – poprawiało strawność i walory potrawy.
więcej o kalinie tutaj: https://www.horecatrends.pl/przepisy/149/ten_owoc_dziala_jak_naturalny_antybiotyk_i_eliksir_spokoju_surowy_moze_byc_trujacy,85145.html