Od Poli Dec
Sensacyjne znalezisko na polu tytoniu. 6000-letni skarb w Potoku Górnym
Ziemia biłgorajska po raz kolejny odsłania swoje pradziejowe tajemnice. Podczas rutynowych prac polowych w Potoku Górnym małżeństwo Agnieszka i Krzysztof Obszańscy natrafiło na doskonale zachowaną siekierę z krzemienia pasiastego. Jak ustalili archeolodzy, unikalny zabytek liczy niemal 6 tysięcy lat i pochodzi z epoki neolitu.
Niezwykły przedmiot „zazgrzytał” pod gracką podczas plewienia tytoniu 20 czerwca 2026 roku, na głębokości zaledwie kilkunastu centymetrów pod powierzchnią gruntu. Wzór i barwa kamienia od razu wzbudziły czujność rolników, którzy postanowili skonsultować odkrycie ze specjalistami.
Od zgłoszenia do oficjalnych oględzin
Wskazówki uzyskane z Muzeum Ziemi Biłgorajskiej potwierdziły, że może to być cenny zabytek neolityczny. Odkrywcy formalnie poinformowali Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Lublinie, przekazując dokumentację fotograficzną.
Harmonogram działań i procedury konserwatorskiej:
- 20 czerwca 2026 r.: Przypadkowe odnalezienie przedmiotu na polu w Potoku Górnym.
- Lipiec 2026 r.: Pierwszy kontakt z Muzeum Ziemi Biłgorajskiej i wstępna identyfikacja.
- 11 sierpnia 2026 r.: Zgłoszenie znaleziska do WUOZ w Lublinie.
- 8 września 2026 r.: Oględziny terenu i oficjalne przekazanie zabytku archeologowi z Delegatury WUOZ w Zamościu.
Podczas wizji lokalnej na polu Obszańskich archeolodzy dokonali szczegółowych oględzin terenu wokół miejsca odkrycia. Choć nie odnotowano w najbliższym sąsiedztwie innych fragmentów ceramiki ani narzędzi, dla obszaru tego zostanie założona nowa karta ewidencyjna stanowiska archeologicznego.
Majstersztyk neolitycznego rzemiosła
Oględziny wykazały, że artefakt to duża, czworościenna siekiera wykonana z wyselekcjonowanego krzemienia pasiastego. Ten specyficzny i ozdobny surowiec występuje niemal wyłącznie w Polsce – w neolicie pozyskiwano go w słynnych kopalniach w Krzemionkach Opatowskich koło Ostrowca Świętokrzyskiego, skąd wyroby trafiały na szlaki handlowe w całej Europie Środkowej.
Górna i dolna powierzchnia narzędzia są misternie wygładzone. Sam obuch został celowo ścieniony i uformowany tak, aby pasował do otworu w rękojeści (stylisku), przygotowanej najpewniej z drewna lub rogu jelenia.
Potok Górny na mapie pradziejowych szlaków
Odkrycie z września 2026 roku dostarcza kolejnych twardych dowodów na to, że teren powiatu biłgorajskiego wbrew dawniejszym tezom nie był wcale „pustką osadniczą”.
Z samego Potoka Górnego archeolodzy dysponują już trzema siekierkami krzemiennymi i grotem włóczni, z kolei na terenie sąsiedniej gminy Księżpol zarejestrowano w przeszłości dwa podobne znaleziska. Świadczy to o ciągłości i intensywności osadnictwa rolniczego od epoki kamienia po czasy historyczne.
Wyjątkowy okaz z Potoka Górnego znajduje się obecnie w dyspozycji WUOZ Zamość, lecz już wkrótce zostanie uroczyście przekazany do zbiorów Muzeum Ziemi Biłgorajskiej, gdzie stanie się częścią stałej ekspozycji archeologicznej.
Foto: Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków