Od Poli Dec
Morscy geolodzy i archeolodzy zakończyli ośmiodniową misję badawczą BRIDGES na Morzu Śródziemnym. Naukowcy z Włoch i Malty zbadali zatopiony most lądowy, który około 13 tys. lat temu łączył Sycylię z Maltą. Wyniki pomiarów mają pomóc w odtworzeniu tras dawnych migracji ludzi i zwierząt oraz zrozumieniu klimatu w regionie.
Włoscy i maltańscy naukowcy zakończyli ośmiodniowy rejs badawczy o nazwie BRIDGES. Projekt zrealizowano w ramach współpracy Krajowej Rady Badań Naukowych Włoch (CNR), Włoskiego Państwowego Instytutu Oceanografii i Geofizyki Stosowanej (OGS) oraz Uniwersytetu Maltańskiego. Załoga jednostki flagowej CNR, statku Gaia Blu, prowadziła pomiary na obszarze między południowo-wschodnią Sycylią a północno-wschodnią Maltą.
Jak podaje portal science.org, podczas misji wykorzystano echosondę wielowiązkową wysokiej rozdzielczości, która umożliwiła odwzorowanie ukształtowania dna z dokładnością do 30 cm. Zastosowano także sondowanie sejsmiczne do badania warstw pod osadami oraz próbnik grawitacyjny, za pomocą którego pobrano 10-metrowe rdzenie osadów.
– Nawet jeśli jesteśmy na Morzu Śródziemnym, które przez tysiące lat było przemierzane przez wszelkiego rodzaju statki i łodzie, nadal jesteśmy w fazie eksploracji – powiedział Emanuele Lodolo, geolog morski z OGS i współprowadzący projekt BRIDGES. Badacz zaznaczył, że pod kątem szczegółowego mapowania podwodnego obszar ten był dotychczas całkowicie nieznany.
Krajobraz zatopionego połączenia lądowego
Około 13 tys. lat temu, podczas ostatniej epoki lodowej, poziom morza był o 120 m niższy niż obecnie. Sycylię i Maltę łączył wówczas pas lądu o długości 90 kilometrów. Wstępne obserwacje wykazały, że teren ten obfitował w płytkie obszary, rafy, zagłębienia oraz laguny.
Naukowcy uważają, że formacje te mogły stwarzać warunki do życia dla zwierząt wodnych oraz stanowić źródło pożywienia dla ludzi zajmujących się zbieractwem i łowiectwem. Pomiary ukształtowania terenu i analiza osadów mają również pomóc w dokładniejszym określeniu poziomu morza w poszczególnych okresach oraz zrozumieniu zmian klimatycznych w basenie Morza Śródziemnego.
Ślady migracji zwierząt i osadnictwa ludzi
Malta była jedną z ostatnich wysp w regionie, na której ludzie osiedlili się na stałe – nastąpiło to około 6 tys. lat temu. Pierwsze grupy mogły przybyć na wyspę łodziami około 8,9 tys. lat temu. Znacznie większa Sycylia była zamieszkana już 16 tys. lat temu.
Most lądowy mógł służyć do przemieszczania się wielu gatunkom zwierząt, takim jak niedźwiedzie, jelenie, lisy czy wilki, których szczątki odnajdowano na Malcie. Badania pokazują jednak, że nie wszystkie gatunki przedostawały się tą trasą. Na Malcie nie natrafiono np. na ślady obecności hien jaskiniowych, których skamieniałości znaleziono w południowo-wschodniej części Sycylii.
Naukowcy wskazują także na analogie do Doggerlandu – zatopionego obszaru łączącego w przeszłości Wielką Brytanię z Europą kontynentalną. Średnia głębokość Doggerlandu wynosi obecnie około 30 m, podczas gdy połączenie Sycylia-Malta znajduje się na głębokości ponad 100 m.
– Kwestia mostu lądowego to kluczowy parametr dla historii człowieka – powiedział Huw Groucutt, archeolog z Uniwersytetu Maltańskiego.
Podczas zakończonej ekspedycji zmapowano około połowy obszaru zatopionego pomostu lądowego, którego całkowity teren jest trzykrotnie większy od powierzchni Malty. Analiza zgromadzonych danych potrwa kilka miesięcy. Zespół planuje pozyskanie środków na kolejne etapy badań, m.in. z wykorzystaniem autonomicznych pojazdów podwodnych.