Od Poli Dec
W Luizjanie w USA archeolodzy zbadali kompleks ziemnych kopców Watson Brake, którego początki sięgają ok. 3400 r. p.n.e. Datowanie radiowęglowe i badania opublikowane w „Science” wskazują, że to założenie powstało niemal dwa tysiące lat przed najstarszymi piramidami Egiptu. Jak podaje Unian, pierwsze badania tego kompleksu pojawiły się z kolei dopiero w latach 90. XX wieku.
Ukryty przez tysiące lat w podmokłej dolinie rzeki Ouachita zespół Watson Brake zmienił sposób myślenia o najdawniejszych budowlach. Stanowisko pokazało, że społeczności łowiecko-zbierackie potrafiły organizować wielkie prace ziemne, choć nie opierały się na rolnictwie ani stałych osadach.
Przez dziesięciolecia kopce pozostawały niemal niewidoczne pod drzewami, korzeniami i roślinnością bagienną. Przełom nastąpił w 1981 r., gdy amatorski archeolog Reca Jones zauważył, że odsłonięte fragmenty terenu mają zbyt uporządkowany układ, by uznać je za twór natury. Po pracach związanych z wyrębem dostrzegł jedenaście kopców połączonych groblami i ułożonych w krąg.
Jak ustalono wiek Watson Brake
Później stanowiskiem zajął się archeolog Joe Saunders, który badał też inne dawne ziemne konstrukcje w Luizjanie. W tamtym czasie za jeden z najstarszych dużych kompleksów kopców w regionie uchodził Poverty Point. Analizy Watson Brake ujawniły jednak jeszcze wcześniejszy etap aktywności człowieka w Ameryce Północnej.
Badania prowadzone w latach 90. przyniosły najważniejsze ustalenia. Datowanie radiowęglowe wskazało, że kompleks zaczęto wznosić ok. 3400 r. p.n.e., a rozbudowa trwała mniej więcej cztery stulecia. W pracy opublikowanej w 1997 r. w „Science” Joe Saunders i gleboznawca Thurman Allen podali, że Watson Brake było starsze od innych znanych w Ameryce Północnej kompleksów kopców z ziemnymi obwałowaniami o ok. 1,9 tys. lat.
Społeczność bez rolnictwa zbudowała wielkie założenie
Badacze ustalili też, że grunt pod kopcami celowo ubijano, co pomogło zachować konstrukcję przez tysiące lat. Sam układ miejsca świadczył o planowaniu: część założenia dopasowano do otaczającego krajobrazu, a dopiero potem dokładano kolejne kopce i łączące je wyniesienia terenu. Najwyższy kopiec osiągał ok. 7 m wysokości.
Skala przedsięwzięcia była znaczna. Archeolodzy szacują, że wzniesienie kopców i grobli wymagało ok. 100 tys. godzin pracy. To ważny argument przeciw dawnemu przekonaniu, że monumentalna architektura pojawiła się dopiero tam, gdzie rozwinęły się rolnictwo, trwałe osadnictwo i wyraźne hierarchie społeczne.
Twórcy Watson Brake należeli do kultury Evans, populacji utrzymującej się z sezonowych wędrówek, polowań, połowów i zbieractwa. Znaleziska wskazują, że mieszkańcy korzystali z zasobów wodnych i roślin, wśród których były także gatunki zaliczane później do najwcześniej udomowionych we wschodniej części Ameryki Północnej. Na stanowisku znaleziono m.in. groty pocisków, narzędzia myśliwskie, szczątki zwierząt, muszle, żwir używany jako kamienie do gotowania, zwęglone nasiona i wypalone bryły ziemi, które mogły pełnić funkcję wczesnej ceramiki.
Watson Brake jako miejsce sezonowych spotkań
Archeolodzy oceniają, że Watson Brake nie było stałą osadą, lecz miejscem okresowych zgromadzeń. Znalezione pozostałości sugerują, że różne grupy wracały tam wielokrotnie, by prowadzić wspólne działania. Nic nie wskazuje też, by budową kierował władca lub scentralizowana władza. Bardziej prawdopodobny jest wysiłek dużej wspólnoty działającej wokół jednego celu.
Znaczenie tego odkrycia nie osłabło nawet po późniejszych badaniach w regionie. W 2022 r. eksperci wskazali, że kopce Monte Sano w pobliżu Baton Rouge mogą być jeszcze starsze i liczyć ok. 7 tys. lat. Mimo to Watson Brake pozostaje jednym z kluczowych stanowisk archeologicznych w USA, bo pokazało, że złożona organizacja społeczna istniała na długo przed rozwojem społeczeństw rolniczych.
oprac. Aleksandra Dąbrowska
źródło: https://tech.wp.pl/starsze-od-piramid-przez-piec-tysiecy-lat-nikt-ich-nie-zbadal,7324343272769600a