Od Poli Dec
W trakcie badań archeologicznych prowadzonych w starożytnym mykeńskim grobowcu znajdującym się na wyspie Kefalinia w Grecji przez badaczy zostały ujawnione złote ornamenty sprzed wielu stuleci. Jak twierdzą archeolodzy, niewielkich rozmiarów znaleziska odwrócą do góry nogami nasze rozumienie historii relacji międzykulturowych w czasach epoki brązu.
Złote ornamenty z mykeńskiego grobowca
Jak informuje czasopismo naukowe „European Journal of Archaeology”, na położonej na Morzu Jońskim i będącej największą spośród Wysp Jońskich wyspie Kefalinia archeolodzy odkryli złote ornamenty. Kunsztownie wykonany artefakt został wydobyty z wnętrza mykeńskiego grobowca – przedmioty te tym samym pochodzą z epoki brązu, a dokładnie z jej schyłkowego okresu.
Co jednak najbardziej zaskakujące, zgodnie z wynikami badań przeprowadzonych przez naukowców złote ornamenty z mykeńskiego grobowca z wyspy Kefalinia powstały nie w regionie Morza Egejskiego, czy szerzej w obszarze świata greckojęzycznego, ale w Europie Północnej lub Europie Środkowej. Właśnie ten fakt stanowi dowód na to, że już w okresie epoki brązu mieliśmy do czynienia z rozległymi szlakami handlowymi, które rozciągały się pomiędzy lokacjami, jakie dzieliły tysiące km.
Najnowsze znaleziska z wyspy Kefalinia jest jednym z przykładów na to, iż już pod koniec epoki brązu, w okresie XII i XI wieku p.n.e., istniała proto-globalizacja. Skąd jednak wiadomo, że zabytki te pochodzą z Europy Środkowej lub Europy Północnej, a nie z Europy Południowo-Wschodniej. Otóż jednym z głównych dowodów na takie pochodzenie tych artefaktów są znajdujące się na nich solarne symbole, które w epoce brązu były typowe dla Europy Północnej, a nie Europy Południowej. To właśnie ikonografia tych dzieł wyróżnia je na tle innych mykeńskich przedmiotów tego typu.
Jak wynika z badania, znajdujące się na artefakcie koncentryczne okręgi, ani czteroramienne koło słoneczne nie są typowe dla starożytnej sztuki mykeńskiej. Zamiast tego motywy te przypominają mocno symbolikę solarną, która jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych cech północnoeuropejskiej i środkowoeuropejskiej sztuki z okresu epoki brązu. Symbole solarne były tam silnie związane z kosmologicznymi przekonaniami, wierzeniami religijnymi, praktykami kulturowym oraz co naturalne demonstrowały one codzienną wędrówkę słońca po niebie.
Artefakty z mykeńskiego grobowca z Kefalinii są tym samym tym bardziej niezwykłe, że do tej pory analogiczne złote ornamenty, czy inne przedmioty tego typu z podobnymi motywami, poza Europą Środkową i Północną były znane wyłącznie z Półwyspu Apenińskiego, a dokładnie z Gualdo Tadino w Umbrii i Rocavecchia w Apulii. Co ciekawe te odkryte w tych miejscach przedmioty nie pochodziły z importu z odległych środkoeuropejskich krain, ale stanowił produkt lokalnego wytwórstwa, które niewątpliwie musiało inspirować się tego typu oryginalnymi północnymi przedmiotami. Jak więc pokazują te przykłady oraz najnowszy przykład z greckiej wyspy z Morza Jońskiego sieć wymiany międzykulturowej w dobie epoki brązu obejmowała całą Europę.
Marcin Jarzębski