Od Poli Dec
W Karahantepe odsłonięto monumentalną, okrągłą budowlę z kamiennymi ławami — donosi serwis focus.pl. Archeolodzy widzą w niej miejsce zgromadzeń, które zmienia nasze spojrzenie na początki osiadłych społeczności.
Pierwsze doniesienia o odkryciu z Karahantepe mówią o okrągłej strukturze z ławami wyciosanymi w skale. Jak wskazuje serwis focus.pl, średnica obiektu sięga prawie 23 m, co plasuje go w gronie największych znanych budowli wczesnego neolitu. Jak podaje Import Ręczny, stanowisko leży nieopodal słynnego Göbeklitepe i jest częścią programu badawczego Taş Tepeler prowadzonego przez tureckie Ministerstwo Kultury i Turystyki.
Powstanie konstrukcji badacze datują na ok. 9400 r. p.n.e. Równie imponujący jest okres użytkowania obiektu, który trwał blisko 1400 lat. Ściany zdobią rzeźby ludzkich głów wtopionych w kamień. To ważna zmiana w symbolice względem wcześniejszych przedstawień zwierzęcych, znanych z kultur łowiecko-zbierackich. W Karahantepe centralne miejsce zajmuje człowiek, co sugeruje przemianę społeczną i ideową.
Wykopaliska dokumentują trzy fazy osadnictwa. Najpierw dominowały półzagłębione, okrągłe pomieszczenia, później pojawiły się prostokąty z zaokrąglonymi narożnikami, by finalnie ustąpić w pełni prostokątnym bryłom. Taki układ wskazuje na dynamiczny rozwój technik budowlanych. Zmiana form i symboliki zdaniem badaczy idzie w parze z utrwalaniem osiadłego trybu życia.
Miejsce zgromadzeń, nie tylko kultu. Głos archeologa
Profesor Necmi Karul, kierujący wykopaliskami, proponuje istotną korektę w rozumieniu funkcji obiektu. Według niego to przede wszystkim przestrzeń wspólnotowa, w której spotykała się lokalna grupa. W praktyce oznacza to, że monumentalna architektura nie służyła wyłącznie rytuałom, ale organizowała codzienne życie i podejmowanie wspólnych decyzji w większych, niespokrewnionych zbiorowościach.
– To drobne, ale znaczące rozróżnienie — wskazuje prof. Karula, cytowany przez focus.pl. Przesunięcie akcentu z funkcji sakralnej na społeczną lepiej tłumaczy obecność koncentrycznych ław oraz skalę zaangażowania we wspólną budowę i utrzymanie obiektu przez wiele stuleci.
W Karahantepe architektura wykuta w skale jest bardziej rozbudowana niż ta w Göbeklitepe. Stanowisko gromadzi jedną z największych kolekcji przedstawień ludzkich twarzy z neolitu. Taki zestaw cech wskazuje, że mieszkańcy świadomie kształtowali przestrzeń, by odzwierciedlała nową tożsamość zorganizowanej społeczności. Odkrycie sugeruje, że zaawansowane formy współpracy poprzedziły pismo czy metalurgię.
Źródło: focus.pl