Od Poli Dec

Archeolodzy pracujący na Cyprze natknęli się na znalezisko, które przeszło ich najśmielsze oczekiwania. Podczas wykopalisk w Kissonerga-Skalia odsłonili pozostałości osady z epoki brązu, która funkcjonowała przez niemal tysiąc lat. To miejsce zachwyca nie tylko skalą, ale przede wszystkim doskonałym stanem zachowania.

Sezon badawczy 2025 roku pod kierunkiem dr Lindy Crewe z Cyprus American Archaeological Research Institute przyniósł odkrycie rzucające nowe światło na organizację życia starożytnych mieszkańców Cypru. Znaleziska sugerują, że społeczność ta dysponowała znacznie bardziej zaawansowaną strukturą społeczną i gospodarczą, niż dotąd przypuszczano.

Największe zainteresowanie wzbudził piec o imponującej średnicy 4 metrów, wykonany z solidnie wypalonego tynku glinianego. Konstrukcja charakteryzowała się wklęsłą formą, otoczoną niskimi glinianymi ściankami, pozostając przy tym odkryta od góry. Co ciekawe, nie był to jedyny piec odkryty w tym miejscu – wcześniej archeolodzy natrafili na mniejszą, kopułową strukturę o średnicy około półtora metra, usytuowaną na gipsowej posadzce dziedzińca w kształcie litery L.

Gigantyczny piec sprzed 4500 lat

Interesujący jest fakt, że większy piec wyszedł z użytku jeszcze przed ostatecznym opuszczeniem osady. Mieszkańcy celowo go zabezpieczyli, zakrywając nową posadzką, a dopiero później zbudowali mniejszą konstrukcję. Ta sekwencja zdarzeń wskazuje na ewolucję potrzeb produkcyjnych ówczesnej społeczności.

Cały kompleks architektoniczny robi wrażenie swoim rozmachem. Budowlę wzniesiono na sztucznie wyrównanym plateau o powierzchni co najmniej 1200 m², co można porównać do współczesnego boiska piłkarskiego. Masywne ściany, niektóre o grubości przekraczającej metr, wyznaczały zarówno zadaszone pomieszczenia, jak i otwarte dziedzińce połączone utwardzonymi glinianymi lub gipsowymi posadzkami.

Skala tego założenia odzwierciedla szersze przemiany zachodzące we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Był to okres intensyfikacji handlu morskiego i rosnącej specjalizacji w rzemiośle. Kissonerga-Skalia rozpoczęła swoją historię jako niewielka osada w fazie Philia, by ok. 1750 r. p.n.e. przekształcić się w prężnie funkcjonującą społeczność średniej epoki brązu.

Wszystkie zebrane dowody wyraźnie wskazują, że kompleks nie pełnił funkcji mieszkalnych. Odkryte instalacje do ogrzewania, mielenia i przetwarzania surowców, wraz z dużymi naczyniami magazynowymi, świadczą o prowadzonej na szeroką skalę działalności rzemieślniczej.

Próbki gleby pobrane z dużego pieca, poddane szczegółowej analizie metodą mokrego przesiewania, ujawniły zwęglone szczątki pszenicy i terebintu. Choć istnieje możliwość, że doszło do przypadkowego spalenia żywności, znalezisko dostarcza cennych informacji o diecie i praktykach kulinarnych na Cyprze sprzed tysięcy lat.

Terebint, drzewo z rodziny nanerczowatych, ceniono zarówno za żywice, jak i jadalne orzechy. W połączeniu z pszenicą mógł stanowić podstawę pożywnych posiłków dla rzemieślników pracujących w kompleksie. Rozmiar pieca sugeruje, że przygotowywano tu jedzenie dla znacznej grupy ludzi, co potwierdza tezę o zorganizowanej produkcji wymagającej koordynacji pracy wielu osób.

Odkrycie w Kissonerga-Skalia pokazuje, jak zaawansowane formy organizacji pracy i życia społecznego istniały już cztery tysiące lat temu. Monumentalna architektura, specjalistyczne instalacje i ślady zbiorowego żywienia tworzą obraz społeczności zdolnej do efektywnego zarządzania zasobami. Trzeba jednak przyznać, że choć znalezisko imponuje, wciąż pozostawia więcej pytań niż odpowiedzi dotyczących codziennego funkcjonowania tej starożytnej cywilizacji.

źródło: https://www.focus.pl/artykul/gigantyczny-piec-kissonerga-skalia-cypr#goog_rewarded