Autor: Jarek

Jarek — Tue, 26 Aug 2014 19:20:48 +0000

Warto porównać dwa teksty:
– ” W przekazach legendarnych … ” ( http://bialczynski.files.wordpress.com/2011/10/chelm_1.jpg?w=600&h=356 ) oraz „In the story we can recognise the following scheme: The lord of the castle is on the hill, therefore representing the authority, i.e. the lord of the sky. Below, in the lake is a dragon, which causes havoc and damage. Because animal and vegetable sacrifi ces are no longer suffi cient he demands a human sacrifi ce or to be more precise a sacrifi ce of a young female. A traveller – someone from without the community – kills the dragon and brings peace to the valley. We know that on the Slav territory the dragon represents a celestial being named Veles (Belaj 1998, 46-66). The lord of the castle represents the divine power, the old-Slav name for which is Perun (Belaj 1996, 989; compare ibid. 1998, 46-66). The ritual place of Perun is ‘used’ also by his son– George, etc. The toponyms Velesovo and Perun also tell us about the use of both names in eastern Carniola (see below). ” – Benjamin Štular, Ivan M. Hrovatin: Slovenska poganska sveta pokrajina. Primer Bistriške ravni (http://sms.zrc-sazu.si/Si/SMS5/Hrovatin5.html).
Pomijając postać córki pana na zamku z drugiego tekstu, mam tu właściwie ten sam motyw przewodni obu legend. Perun/Perkun na wzniesieniu (u góry w ujęciu wertykalnym), Veles/niedźwiedź na dole. Przy czym nie musimy być tu ortodoksyjnie drobiazgowi w przypadku wyobrażenia Velesza. Zarówno smokowi jak i niedźwiedziowi możemy z łatwością przypisać te same przymioty, czyli „which causes havoc and damage”. Warto tu mieć na uwadze, że kamienny posąg (prawdopodobnie niedźwiedzia) znajduje się też w masywie Ślęży. Mamy tu zatem powtórzenie tego samego układu: Perun/Perkun ” representing the authority, i.e. the lord of the sky (…) represents the divine power” na wzniesieniu (u góry w ujęciu wertykalnym), Veles/niedźwiedź na dole. Być może biały kolor niedźwiedzia w herbie wskazuje właśnie na jego dodatkowy atrybut, określany jako „celestial being” ?
Jeszcze całkiem niedawno na blogu STEĆCI, LAŽ I BOGUMILI można było przeczytać, że autor przypisuje wyobrażenie niedźwiedzia, jeżeli mnie pamięć nie myli, Veleszowi właśnie (obecnie ten wpis stanowi jeden z fragmentów książki o tym samym tytule, co ten właśnie blog).
W obu tych legendach jest element, który niejako łączy smoka i niedźwiedzia, czyli grota/jaskinia ((jak choćby w legendzie o Smoku Krakowskim).
Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną prawidłowość. Mianowicie zarówno w przypadku Chełmu Lubelskiego jak i Górki Chełmskiej w Koszalinie mamy do czynienia z fundacją w miejscu kultu pogańskiego świątyni chrześcijańskiej, która otrzymała imię Najświętszej Marii Panny. To cenna wskazówka, gdyż możemy mieć tu do czynienia z podobną analogią jak w tym przypadku „However, we can look upon the consecration of churches from another angle. In places where they stand on older ritual places the patrons are repeated: Mary, Elias, George, Stephen, Agnes, etc. (Pleterski 1996, picture 16). In such cases the form and meanings of the ritual were preserved, only the name changed. Veles was for instance substituted by St. Stephen (Kotnik 1928, 383-385; Kropej 1998, 159), St. Nicholas (Belaj
1998, 64), etc. Instead of Perun we find amongst others also St. George (Kropej 1998, 159-161; compare Mencej 2001, 178-180) and St. Elias (Mencej 2001, 180).” (http://sms.zrc-sazu.si/Si/SMS5/Hrovatin5.html). Co ciekawe ten tok myślenia może znajdować potwierdzenie choćby w fakcie , że św. Jerzy/Perun/Juraj widnieje w herbie Nebry (http://pl.wikipedia.org/wiki/Nebra_%28Unstrut%29 ), a dysk znaleziono przecież na wzgórzu!
Oczywiście w przypadku Polski w miejsce św. Jerzego należałoby wstawić NMP, bo wygląda na to, że chyba jest to jakaś prawidłowość.
pozdr.

Komentarze do: Chełmy i Żmijgrody – 3 nowe Chełmy oraz fragmenty książki Andrzeja Buko

Autor: Jarek