„Właśnie wiek XII i XIII to okres najbardziej dynamicznego rozwoju Zakonu Cystersów w Europie i dzięki tym klasztorom Polska rozwijała się kulturowo i miała powiązania z Europą Zachodnią. Dziś Szlak Cysterski, podobnie jak Szlak Św. Jakuba, stanowi Europejski Szlak Kulturowy. Oznaczony jest w terenie krzyżykiem z zaokrąglonymi ramionami”

A to z opisu „Cystersi Dziedzictwo Kulturowe” Czapliński Konrad Kazimierz

„Album ten to spotkanie z pocysterskim dziedzictwem kulturowym. Dość przypomnieć, że pochód cystersów na wschód rozpoczął się już w XII wieku, a dzięki rozsądkowi i życzliwości władców piastowskich zakon ten, postępujący zgodnie z regułą ,,ora et labora”, zyskał wielkie znaczenie i gospodarcze i kulturowe. W dzikich podówczas zakątkach kraju, ale i na najlepszych glebach byli oni pionierami nowoczesnej agrokultury, wznieśli wspaniałe budowle klasztorne i kościoły, zachwycające do dnia dzisiejszego. To właśnie cystersi przyczynili się m.in. do rozkwitu gotyku w Polsce – a ich świątynie stały się skarbcami wybitnych dzieł wszystkich epok w sztuce.”

Można by wnosić, że Cystersi wyciągneli nas z mroków ciemności. Ciekawe czy autorów tych opisów inetersuje fakt, że w pewnym momencie doszło do ostrego konfliktu między niemieckimi założycielami i właścicielami zakonu (tak tak, Cystersi = Niemcy) a polskimi pachołkami w cysterskich płaszczykach o to, że wspomniani niemiaszkowie za bardzo się panoszyli na naszych pięknych ziemiach. Oczywiście spór dotyczył władzy i namnażającego się bogactwa zakonu bo o cóż by innego.